Trọng tài thương mại là gì? Cách xác định thẩm quyền giải quyết tranh chấp của trọng tài thương mại

Trọng tài thương mại là gì?

Trọng tài thương mại là cách thức giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực thương mại được được nhiều người quan tâm. Vậy Trọng tài thương mại là gì? Cách xác định thẩm quyền giải quyết tranh chấp như thế nào? Cùng VIArb tìm hiểu chi tiết qua bài viết sau đây.

Trọng tài thương mại là gì?

Đây là phương thức giải quyết tranh chấp thương mại phát sinh do các bên thỏa thuận, có thể sử dụng thay thế cho phương thức giải quyết tranh chấp truyền thống bằng Tòa án. Thủ tục đơn giản, linh hoạt và nhanh chóng. Các thông tin tranh chấp sẽ được bảo mật để bảo vệ uy tín và đảm bảo cho sự ổn định của oanh nghiệp.

Một cách cụ thể, các bên trong tranh chấp thỏa thuận sẽ đưa tranh chấp của họ tới Trọng tài viên với tư cách là bên thứ ba độc lập để giải quyết. Theo đó, sau khi có phán quyết trọng tài cuối cùng, các bên buộc phải tôn trọng và thực hiện. Nếu như bên thua không chấp nhận thì phán quyết trọng tài vẫn được tòa án cho thi hành một cách rộng rãi. Nguyên nhân là vì pháp luật trọng tài quốc gia và các điều ước quốc tế như Công ước New york đã thừa nhận điều này.

Trọng tài thương mại là gì?
Trọng tài thương mại là phương thức hiệu quả để giải quyết tranh chấp do các bên thỏa thuận.

Cách xác định thẩm quyền giải quyết tranh chấp của Trọng tài?

Một trong những điều các bên quan tâm khi giao dịch thương mại đó là về cơ chế giải quyết tranh chấp của Trọng tài.

Theo Luật Trọng tài thương mại 2010, thẩm quyền giải quyết tranh chấp của Trọng tài được quy định theo 3 nhóm vụ việc. Cụ thể là:

Thứ nhất, tranh chấp giữa các bên phát sinh từ các hoạt động thương mại

Đây là loại tranh chấp thường gặp về thẩm quyền của trọng tài. Trong đó, tranh chấp này đòi hỏi các bên tham gia tranh chấp phải có hoạt động thương mại. Nghĩa là các bên tranh chấp là các thương nhân, bao gồm thương nhân Việt Nam và thương nhân nước ngoài, tiến hành các hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại nhằm mục đích sinh lợi, có thể vi phạm quyền, nghĩa vụ và phát sinh tranh chấp. 

Theo đó, Thương nhân Việt Nam là những tổ chức kinh doanh được thành lập hợp pháp hoặc các cá nhân có đăng ký kinh doanh, hoạt động độc lập và thường xuyên. Thương nhân nước ngoài là những cơ sở, tổ chức kinh doanh được thành lập và công nhận theo quy định của luật pháp nước ngoài.

Tuy nhiên, có trường hợp hoạt động của cá nhân không phải là thương nhân do thuộc đối tượng không cần đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật, khi tiến hành các hoạt động sinh lợi thì vẫn được xem là hoạt động thương mại. 

Cách xác định thẩm quyền giải quyết tranh chấp của trọng tài thương mại
Trọng tài có thẩm quyền giải quyền tranh chấp phát sinh giữa các bên có hoạt động thương mại.

Thứ hai, tranh chấp phát sinh giữa các bên có ít nhất một bên có hoạt động thương mại

 Đây là quy định giúp mở rộng thẩm quyền của Trọng tài. Trước đây, theo quy định của Pháp lệnh Trọng tài năm 2003, các tranh chấp phát sinh từ hoạt động thương mại nhưng chỉ có một bên là thương nhân, hoặc các tranh chấp phát sinh từ các bên tham gia quan hệ với mục đích phi lợi nhuận, sẽ không thuộc phạm vi thẩm quyền của Trọng tài.

Tuy nhiên, quy định này đã được thay đổi trong Luật Trọng tài thương mại 2010. Theo đó, Trọng tài có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp giữa ít nhất một bên là thương nhân, bên còn lại có thể không phải là thương nhân, cũng không phải là cá nhân thực hiện hoạt động thương mại. Đồng thời, đối với các tranh chấp không phát sinh từ hoạt động thương mại, nhưng trong quan hệ tranh chấp có một bên hoạt động thương mại, và hành vi trong giao dịch là hành vi thương mại, hoặc tranh chấp có liên quan đến hoạt động thương mại của họ, thì sẽ thuộc thẩm quyền của trọng tài.

Thứ ba, các tranh chấp khác mà pháp luật quy định giải quyết bằng Trọng tài thương mại

Cách xác định thẩm quyền giải quyết tranh chấp của trọng tài thương mại
Trọng tài có thẩm quyền giải quyết tranh chấp một số tình huống pháp luật chuyên ngành theo quy định.

Đối với trường hợp này, tiêu chí đặt ra không còn là hoạt động thương mại, mà chỉ cần trong pháp luật chuyên ngành có quy định tranh chấp thì có thể giải quyết bằng Trọng tài. Quy định này đã làm hệ thống pháp luật Việt Nam trở nên đầy đủ và đồng bộ hơn. 

Trước Luật Trọng tài thương mại năm 2010, các văn bản pháp luật khác cũng đã quy định về hình thức giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài. Cụ thể như: 

  • Khoản 3, Điều 7 của Luật Thương mại năm 2005 quy định Trọng tài là một trong bốn hình thức giải quyết tranh chấp thương mại mà các bên thống nhất lựa chọn. 
  • Điều 12 Luật Đầu tư năm 2005 cũng quy định Trọng tài là một trong bốn phương thức giải quyết tranh chấp liên quan đến hoạt động đầu tư ở Việt Nam.
  • Điều 107 Luật Doanh nghiệp năm 2005 quy định Trọng tài là một trong hai cơ quan có quyền xem xét, hủy bỏ quyết định của Đại hội đồng cổ đông trong các trường hợp Luật định.

Ngoài ra, tranh chấp giữa người tiêu dùng và tổ chức, cá nhân kinh doanh tuy không hẳn là tranh chấp thương mại song vẫn thuộc thẩm quyền của Trọng tài nếu các bên có thỏa thuận trọng tài. Nếu người tiêu dùng muốn chọn tòa án để giải quyết tranh chấp thì vẫn được chấp nhận. Quy định này dựa trên người tiêu dùng thường ở vị thế có nguy cơ bị lạm dụng bởi các điều khoản trong hợp đồng in sẵn của bên cung cấp dịch vụ. Đây là điều cần thiết để bảo vệ quyền với lợi ích của họ trong nhiều tình huống.

 Kết luận

Trên đây là một số thông tin cơ bản liên quan đến Trọng tài thương mại. Theo đó, thẩm quyền giải quyết tranh chấp của Trọng tài không bị phụ thuộc vào cấp xét xử, trụ sở hay nơi cư trú của các bên. Điều này chỉ phụ thuộc vào loại tranh chấp, việc các bên có đạt thỏa thuận chọn lựa trọng tài để giải quyết tranh chấp. 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *