TRỌNG TÀI BLOCKCHAIN – TƯƠNG LAI CỦA CÁC CƠ CHẾ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP THƯƠNG MẠI? (PHẦN 1)

tranh-chap-thuong-mai

Hợp đồng thông minh và công nghệ blockchain đang được ứng dụng đưa vào giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại.

Với thời đại công nghệ phát triển như hiện nay, khái niệm về hợp đồng thông minh cũng như blockchain (là công nghệ chuỗi – khối, công nghệ này cho phép truyền tải dữ liệu trên hệ thống mã hóa phức tạp một cách an toàn) không còn quá mới mẻ. Việc kết hợp hai ứng dụng trên cùng với trọng tài sẽ góp phần làm giảm thiểu các hạn chế thông thường trong vấn đề giải quyết tranh chấp. Để có thể hiểu rõ được sự kết hợp này ta cần hiểu kỹ các vấn đề phức tạp xoay quanh nó. Bài viết dưới đây sẽ giúp các bạn hiểu rõ hơn.

tranh-chap-thuong-mai

Nguồn gốc thật sự của công nghệ blockchain được bắt nguồn từ năm 1991, khi hai nhà mật mã học tên Stuart Haber và Scott Stornetta bắt đầu hình thành ý tưởng và toán học dựa trên các điểm mấu chốt của lĩnh vực công nghệ. Kế đó, vào năm 2012, một nhóm lập trình viên ẩn danh dưới tên Satoshi Nakamoto đã triển khai thực hiện lần đầu tiên phiên bản công nghệ blockchain dựa trên công việc trước đó của Stuart Haber và Scott Stornetta. Blockchain còn có tên là máy chủ đóng dấu thời gian hay Distributed Ledger System (DLS) (hệ thống sổ cái phân tán) được hoạt động dựa trên cách đóng dấu thời gian băm của một khối. Dấu thời gian là sự thể hiện dữ liệu phải được tồn tại thời điểm cụ thể đó. 

Ở blockchain, mỗi khối sẽ chứa dữ liệu của khối trước đó trong hàm băm tạo thành một chuỗi. Thuật toán băm sẽ bảo vệ dữ liệu và giá trị bên trong khối, không thể sao chép giúp cho khối không thể bị xuyên thủng. Công nghệ chuỗi khối có tính minh bạch cao, hoạt động như một bảng tính toàn cầu và bất kì hệ thống nào cũng có thể tải xuống, bất kỳ ai hay bất kỳ đâu. Sau khi giả thuyết về blockchain được đưa ra, trong vòng vài năm, một nhà mật mã học người Mỹ và tốt nghiệp luật, Nick Szabo đã đưa ra lý thuyết về hợp đồng thông minh, ghi nhớ bởi công nghệ blockchain. Hợp đồng thông minh được hiểu đơn giản là hợp đồng được số hoá, có thể tự động hóa triển khai và thực hiện hợp đồng cũng như mọi yếu tố khác liên quan đến hợp đồng một cách hiệu quá.

Nhờ những cách tiếp cận sáng tạo này của Liên minh Châu Âu (EU) làm cho những nước này trở thành quốc gia dẫn đầu toàn cầu về vấn đề hoạch định chính sách dựa trên công nghệ. Thêm vào đó, việc Uỷ ban Châu Âu thành lập một đài quan sát blockchain, có một cái nhìn sâu sắc về sự phát triển của mô hình quy định về hợp đồng thông minh và blockchain khiến cho hai công nghệ này càng trở lên phù hợp với vấn đề luật học hiện tại và cả trong tương lai.

tranh-chap-thuong-mai

Tình trạng pháp lý về hợp đồng thông minh tại EU

Nhờ vào sự gia tăng số hoá các giao dịch mà khái niệm về Hợp đồng điện tử ra đời nhanh chóng thay thế các hợp đồng bằng văn bản truyền thống. Khái niệm về Hợp đồng điện tử không có định nghĩa rõ ràng theo Electronic Commerce Directive (ECD), tuy nhiên, tại Điều 9 đưa ra, ta có thể hiểu Hợp đồng điện tử là một loại hợp đồng mà các bên có thể ký kết thông qua “phương tiện điện tử” và có hiệu lực pháp lý trên khắp các Quốc gia Thành viên của EU. Chữ ký điện tử và quy tắc của nó đã được chỉ thị Electronic Signatures Directive (ESD) hướng dẫn. Dưới sự trợ giúp của blockchain mà hợp đồng điện tử được lưu trữ an toàn hơn. Đây mới chỉ là các cách diễn giải thay thế, hiện nay các nước EU vẫn chưa công nhận hợp đồng thông minh là loại hợp đồng hợp pháp. Tuy nhiên, vào năm 2019, Ý đã đưa ra một đạo luật nhằm công nhận chính thức cho các hợp đồng thông minh dựa trên blockchain như một phần của DLS.

Trọng tài blockchain – Tương lai là hiện tại trong giải quyết tranh chấp thương mại

Khoảng hai thập kỷ trở lại đây, việc sử dụng tiền tệ kỹ thuật số cho các mục đích giao dịch là không thể, tuy nhiên hiện tại chúng lại đang xuất hiện. Với sự phát triển nhanh chóng của thế giới, tự động hoá đang được cho là đứng đầu về sự phát triển. Nhờ vào blockchain mà trọng tài có thể lưu trữ, xác minh đồng thời thiết lập các điều khoản trọng tài thông qua hợp đồng thông minh. Trong khi “trên chuỗi” liên quan đến việc sử dụng hợp đồng thông minh trong cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại cổ điển thì “ngoài chuỗi” mang nghĩa trọng tài không sử dụng tự động hoá quá mức, ngoại trừ mục đích chỉ định trọng tài.

Trong trường hợp khi có tranh chấp, hợp đồng thông minh sẽ thông báo cho các bồi thẩm viên, những người này sau khi phân tích các dữ liệu, bằng chứng đã được mã hóa trong hợp đồng thông minh mà đưa ra cách giải quyết sao cho phù hợp. Thông qua đây các bên mã hoá các điều khoản cũng như chi phí của hợp đồng. Như vậy, bản chất thực thi của hợp đồng sau khi giải quyết xong vụ việc sẽ tự động thanh toán và thực thi theo quy định của các bồi thẩm viên.

 

Trên đây là Phần 1 nội dung chia sẻ của VIArb về Trọng tài Blockchain – môt trong những đề tài nóng hổi trên thế giới. Để không bỏ lỡ các tin tức tiếp theo hãy truy cập vào website chúng tôi tại đây.

 

Tài liệu tham khảo

  1. http://cilj.co.uk/2020/12/16/blockchain-arbitration-the-future-of-dispute-resolution-mechanisms/#:~:text=Blockchain%20arbitration,%20with%20the%20help,and%20%E2%80%9Coff-chain%E2%80%9D

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *